Zabezpieczenie kluczyków do pojazdu a wypłata odszkodowania

Niedostarczenie ubezpieczycielowi wszystkich kompletów kluczyków deklarowanych we wniosku ubezpieczeniowym nie zawsze musi nieść za sobą odmowę wypłaty odszkodowania. Kluczowa dla rozstrzygnięcia danej sprawy jest bowiem ocena istnienia związku pomiędzy niedostarczeniem kompletu kluczyków a powstałą szkodą, jak również ocena zawinienia ubezpieczającego.

Zakłady ubezpieczeń szeroko regulują w ogólnych warunkach ubezpieczenia obowiązki prewencyjne obciążające ubezpieczających, w tym m.in. obowiązek należytego zabezpieczenia kluczyków do pojazdu przed ich utratą. Intencją nakładania wskazanych powinności jest dążenie do zmniejszenia ryzyka wystąpienia szkody, jak również stworzenie ubezpieczycielowi możliwości uwolnienia się od odpowiedzialności, gdy ubezpieczający nie dopełni któregoś z nałożonych na niego obowiązków. W praktyce ubezpieczyciele bardzo często korzystają z uregulowanych w OWU podstaw odmowy wypłaty odszkodowania sankcjonując tym samym niespełnienie przez ubezpieczonych poszczególnych obowiązków. Decyzja ubezpieczyciela zapada przy tym najczęściej w oderwaniu od tego, czy pomiędzy niedopełnieniem określonej powinności a powstałą szkodą (np. kradzieżą pojazdu) istnieje związek przyczynowy, jak również bez względu na to, czy ubezpieczający ponosi winę w jego niedopełnieniu.

Opisaną powyżej praktykę zakładów ubezpieczeń można jednak skutecznie podważyć. Sądy przyjmują bowiem, że postanowienia OWU przewidujące wyłączenie odpowiedzialności ubezpieczyciela w razie niedopełnienia przez ubezpieczającego określonych obowiązków, bez uwzględnienia tego, czy ich niedopełnienie było wynikiem rażącego niedbalstwa, są nieważne. Wskazać przy tym należy, że „rażące niedbalstwo” to coś więcej niż brak zachowania zwykłej staranności. Jest to takie działanie, które graniczy niemal z umyślnością.

Dla zobrazowania opisanego problemu wskazać można sytuacje, w których sądy uznawały, że zakłady ubezpieczeń nie miały podstaw do odmowy wypłaty świadczenia z powołaniem się na niedopełnienie obowiązku należytego zabezpieczenia kluczyków do pojazdu. Przykładowo sądy nie dopatrzyły się naruszenia wymogu należytej staranności, ani tym bardziej rażącego niedbalstwa, w zachowaniu ubezpieczonego, który idąc na badania lekarskie włożył kluczyki do kieszeni kurtki, którą pozostawił w dozorowanej szatni. W ocenie sądów, również pozostawienie kluczy w kieszeni kurtki powieszonej na wieszaku w poczekalni zakładu fryzjerskiego, obok którego to wieszaka ubezpieczony usiadł w odległości 2-3 metrów, uznać należy za dochowanie należytej staranności. Inaczej sądy oceniają natomiast sytuacje, w których wystąpiły szczególne okoliczności, które powinny wzmóc ostrożność ubezpieczającego (np. obserwowanie właściciela pojazdu przez nietypowo zachowujące się osoby). Zdaniem sądów, pozostawienie kluczyków w skradzionym pojeździe bez żadnej kontroli ze strony ubezpieczającego, podobnie jak pozostawienie kluczyków w niezamkniętym na czas jego opuszczenia pokoju biurowym, do którego w sposób niezauważony mogą wejść inne osoby, również można kwalifikować jako rażącą niedbałość ubezpieczającego w obchodzeniu się z kluczykami do pojazdu, skutkującą uwolnieniem się ubezpieczyciela od odpowiedzialności.

Podsumowując podkreślić należy, że w tych przypadkach, w których ubezpieczyciel odmówił wypłaty odszkodowania z powołaniem się na nienależyte zabezpieczenie kluczyków do pojazdu bez dokonania oceny istnienia związku pomiędzy niedopełnieniem przez ubezpieczonego wskazanego obowiązku a powstałą szkodą, jak również bez oceny jego zawinienia, stanowią podstawę do kwestionowania decyzji ubezpieczyciela.