Partner
merytoryczny
portalu

Barczak Rozpara
Anna Marciszonek

Czy świadczenia otrzymane od ubezpieczyciela należy opodatkować?

AUTOR: Anna Marciszonek


DATA: 22.04.2021


KATEGORIA: Prawnik radzi


Drukuj

Ponieważ zbliża się koniec kwietnia, a więc czas rozliczeń podatkowych, musimy pamiętać, że także niektóre ze świadczeń otrzymanych od ubezpieczyciela należy wykazać w zeznaniu rocznym. Które świadczenia będą rodziły więc obowiązek podatkowy, a w przypadku jakich świadczeń będzie miało zastosowanie zwolnienie podatkowe?

Co do zasady, kwoty otrzymane od ubezpieczyciela są wolne od podatku.

Tytułem wprowadzenia, w myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1426), (dalej u.p.d.o.f.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. W przepisie art. 21 ust. 1 u.p.d.o.f. zawarto natomiast katalog kwot wolnych od podatku dochodowego. W jego pkt 4 wymieniono kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych, a więc świadczenia do wypłaty których zobowiązany jest ubezpieczyciel w związku z zawartą umową ubezpieczenia.

Z powyższego wynika ogólna zasada zwolnienia podatkowego, dla wszystkich otrzymanych odszkodowań i innych świadczeń z tytułu ubezpieczeń osobowych lub majątkowych (w tym ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego).

Jak to zwykle bywa, od każdej zasady przewidziane są wyjątki. Świadczenie wypłacone z tytułu ubezpieczenia majątkowego lub osobowego będzie podlegało zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, tylko i wyłącznie, jeżeli świadczenie to nie mieści się w ramach kwot otrzymanych jako odszkodowania za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą lub prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane zgodnie z art. 27ust. 1  (na zasadach ogólnych) lub art. 30c (podatkiem liniowym) oraz  jako dochód, o którym mowa w art. 24 ust. 15 i 15a  (wynikający z inwestowania składki ubezpieczeniowej w związku z umową ubezpieczenia, związanych z funduszami kapitałowymi).

Kiedy odszkodowanie podlega zwolnieniu od podatku dochodowego? 

Przenieśmy zatem powyższe ogólne uwagi na grunty praktyczne i przeanalizujmy następujący stan faktyczny, który był przedmiotem wydanej przez Dyrektora Krajowej Izby Skarbowej interpretacji indywidualnej (Pismo z dnia 15.09.2020 r., wydane przez: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, 0115-KDIT2.4011.515.2020.1.ES, Określenie skutków podatkowych otrzymania odszkodowania z tytułu umowy ubezpieczenia, http://sip.mf.gov.pl) Wnioskodawca ucierpiał na skutek wypadku komunikacyjnego i doznał szkody w postaci uszkodzenia ciała i rozstroju zdrowia. Winę za zdarzenie przypisano drugiemu uczestnikowi ruchu. Poszkodowany w wypadku wystąpił do ubezpieczyciela sprawcy z wnioskiem o wypłatę odszkodowania w związku z utraconym dochodem powstałym w związku z długą rekonwalescencją. Ubezpieczyciel przyznał podatnikowi odszkodowanie za utracony dochód. W związku z powyższym, zadano organowi podatkowemu pytanie, czy w świetle art. 21 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. otrzymane odszkodowanie tytułem utraconego dochodu, należne z tytułu umowy ubezpieczenia OC sprawcy wypadku drogowego, należy wykazać w zeznaniu rocznym i odprowadzić od niego podatek dochodowy od osób fizycznych? Dyrektor Krajowej Izby Skarbowej stwierdził, że wypłacone na rzecz podatnika przez ubezpieczyciela odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej sprawcy wypadku drogowego korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych, a zatem nie ciąży na nim obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych i wykazania w zeznaniu rocznym tego świadczenia. Podatnik nie uzyskał ww. odszkodowania w ramach działalności gospodarczej ani w związku z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, a zatem nie wystąpi tu przewidziany w ustawie wyjątek, wraz z wystąpieniem którego rodzi się obowiązek zapłaty podatku. 

W jakiej sytuacji muszę zapłacić podatek dochodowy?

W interpretacji indywidualnej z dnia 20 kwietnia 2010 r., nr II ILPB1/415-1183/10-6/AP (wydane przez: Izba Skarbowa w Warszawie, Opodatkowanie podatkiem dochodowym od osób fizycznych odszkodowania z tytułu ubezpieczenia autocasco za szkodę dotyczącą składnika majątku w postaci samochodu związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, http://sip.mf.gov.pl), na wniosek podatnika, przeanalizowano następujący stan faktyczny. Wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach ogólnych. W wyniku wypadku drogowego otrzymał odszkodowanie za szkodę dotyczącą uszkodzenia samochodu wykorzystywanego w działalności gospodarczej. W dniu zdarzenia pojazd objęty był ubezpieczeniem autocasco. W wyniku zdarzenia pojazd uległ szkodzie całkowitej. Podatnik zadał więc pytanie, czy odszkodowanie otrzymane za szkody dotyczące składnika majątku w postaci samochodu związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą stanowi przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych?

Stanowisko organu podatkowego, w zaistniałym stanie faktycznym było twierdzące. Odszkodowanie otrzymane od firmy ubezpieczeniowej należy doliczyć do przychodów z działalności gospodarczej. W związku z powyższym, odszkodowanie otrzymane z tytułu ubezpieczenia majątkowego, za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą stanowi przychód z działalności gospodarczej w dacie jego otrzymania zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 12 u.p.d.of. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przychodem z działalność gospodarczej są również otrzymane odszkodowania za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą lub z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej. 

A co z przychodem z tytułu odsetek od otrzymanego odszkodowania ? 

Rozpatrując niniejsze zagadnienie, istotny jest charakter odsetek, a mianowicie, że choć pozostają one w ścisłym związku z należnością główną, to jednak zasadniczo źródło powstania odsetek a długu głównego jest inne. „Roszczenie odsetkowe nie jest częścią składową roszczenia głównego, gdyż opiera się na odrębnym stanie faktycznym oraz odrębnej podstawie materialnoprawnej. Roszczenie o odsetki za opóźnienie jest więc roszczeniem innym niż roszczenie deliktowe” (por. uchwała SN z dnia 31 stycznia 1994 r., III CZP 184/93, publ. OSNC 1994/7-8/155). 

I choć wydawać mogło by się, że wyłączenie z opodatkowania należności głównej oznacza także wyłączenie z opodatkowania również odsetek od tej należności, w rzeczywistości tak nie jest. 

W uzasadnieniu wyroku z dnia 13.02.2020 r. II FSK 833/18 (LEX nr 3015057) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wprowadzone w ustawie zwolnienie podatkowe ustawodawca odnosi do otrzymanych odszkodowań lub zadośćuczynień czy kwot z ubezpieczenia majątkowego lub osobowego. Skoro przepisy te nie wymieniają odsetek, to niedopuszczalna jest taka ich wykładnia, która rozszerza zakres zwolnienia również na odsetki. Jeżeli bowiem odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego nie są ani właściwym odszkodowaniem, ani zadośćuczynieniem, to nie mieszczą się w zakresie omawianego zwolnienia podatkowego. 

Wolne od podatku są tylko i wyłącznie odsetki, w sytuacjach wyraźnie wskazanych w ustawie (art. 21 ust. 1 pkt 52, pkt 95, pkt 119, pkt 130, pkt 130a, pkt 130b u.p.d.o.f.). 

Przykładowo, jeżeli będziemy poszkodowanym w zdarzeniu komunikacyjnym i zostaniemy zmuszeni do ubiegania się o wypłatę odszkodowania przed sądem, a następnie na mocy wyroku sądowego zasądzona zostanie nam należność główna wraz z odsetkami – odsetki dotyczące odszkodowania od przyznanej należności głównej stanowić będą przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym (por. Pismo z dnia 14.06.2019 r., wydane przez: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, 0112_KDIL3-1.4011.102.2019.2.AG, PIT w zakresie zwolnienia przedmiotowego dotyczącego odsetek od odszkodowania, http://sip.mf.gov.pl). 

Podsumowując powyższe rozważania, odszkodowanie z tytułu ubezpieczenia majątkowego i osobowego, jest zwolnione z opodatkowania. Wyjątkiem od tej reguły, są świadczenia otrzymane w ramach ochrony ubezpieczeniowej w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Musimy pamiętać również, że odsetki za opóźnienie w wypłaceniu odszkodowania, w każdym przypadku, podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym. 

Newsy

Od 31.01.2022 r. będzie można zachować dotychczasowe tablice rejestracyjne oraz czasowo wycofać pojazd z ruchu

27.08.2021

W ostatnich dniach Ministerstwo Infrastruktury poinformowało, że od 31.01.2022 r.będzie można zachować dotychczasowy numer rejestracyjny pojazdu oraz czasowo wycofać z ruchu samochód osobowy na okres od 3 do 12 miesięcy. To ważna informacja dla osób, których pojazd uległ znacznemu uszkodzeniu, a przez to nie mogą go czasowo używać. Przywrócenie do...
W ostatnich dniach Ministerstwo Infrastruktury poinformowało, że od 31.01.2022 r.będzie można zachować dotychczasowy numer rejestracyjny pojazdu oraz czasowo wycofać z ruchu samochód osobowy na okres od 3 do 12 miesięcy. To ważna informacja dla osób, których pojazd uległ znacznemu uszkodzeniu, a przez to nie mogą go czasowo używać. Przywrócenie do...

Kara za brak OC

20.08.2021

Znamy już sugerowaną kwotę minimalnego wynagrodzenia w 2022 roku. Ma ona wynieść 3.000 złotych brutto. Wzrost minimalnego wynagrodzenia wpływa więc na podwyższenie kar za brak OC. Jak będą one kształtować się w 2022 r. przy takiej wartości minimalnego wynagrodzenia? W przypadku pojazdów osobowych podstawa wymiaru kary wyniesie 6.000 złotych, w prz...
Znamy już sugerowaną kwotę minimalnego wynagrodzenia w 2022 roku. Ma ona wynieść 3.000 złotych brutto. Wzrost minimalnego wynagrodzenia wpływa więc na podwyższenie kar za brak OC. Jak będą one kształtować się w 2022 r. przy takiej wartości minimalnego wynagrodzenia? W przypadku pojazdów osobowych podstawa wymiaru kary wyniesie 6.000 złotych, w prz...

Ważna nowelizacja Prawa o ruchu drogowym

1.06.2021

W dniu 01.06.2021 r. wchodzi w życie nowelizacja ustawy prawo ruchu drogowym. Najważniejsze zmiany: - pieszy ma pierwszeństwo na przejściu dla pieszych oraz w momencie wchodzenia na nie; - pieszy nie ma pierwszeństwa jedynie przed tramwajem, chyba że pieszy znajduje się już na przejściu dla pieszych; - pieszy w momencie przech...
W dniu 01.06.2021 r. wchodzi w życie nowelizacja ustawy prawo ruchu drogowym. Najważniejsze zmiany: - pieszy ma pierwszeństwo na przejściu dla pieszych oraz w momencie wchodzenia na nie; - pieszy nie ma pierwszeństwa jedynie przed tramwajem, chyba że pieszy znajduje się już na przejściu dla pieszych; - pieszy w momencie przech...

SN uznał, że prawo do oddychania czystym powietrzem nie jest dobrem osobistym

1.06.2021

Uchwała ta – pomimo tego, że sprzeczna z oczekiwaniami w tym zakresie – nie przekreśla prawa do dochodzenia roszczeń w związku ze szkodą doznaną na skutek oddychania smogiem. Sąd Najwyższy nie uznał tego prawa jako dobro osobiste, jednak wskazał, że skutki zanieczyszczenia środowiska mogą stanowić naruszenie dóbr osobistych w postaci prawa do zdrow...
Uchwała ta – pomimo tego, że sprzeczna z oczekiwaniami w tym zakresie – nie przekreśla prawa do dochodzenia roszczeń w związku ze szkodą doznaną na skutek oddychania smogiem. Sąd Najwyższy nie uznał tego prawa jako dobro osobiste, jednak wskazał, że skutki zanieczyszczenia środowiska mogą stanowić naruszenie dóbr osobistych w postaci prawa do zdrow...

Nᴀ ᴜᴄʜᴡᴀᴌᴇ̨ ᴡ sᴘʀᴀᴡɪᴇ ᴢᴀᴅᴏśᴄ́ᴜᴄᴢʏɴɪᴇɴɪᴀ ᴅʟᴀ ᴏsᴏ́ʙ ʙʟɪsᴋɪᴄʜ ᴄɪᴇ̨ᴢ̇ᴋᴏ ᴘᴏsᴢᴋᴏᴅᴏᴡᴀɴᴇɢᴏ ᴊᴇsᴢᴄᴢᴇ ᴘᴏᴄᴢᴇᴋᴀᴍʏ....

26.05.2021

Sąd Najwyższy ponownie nie pojął ważnej uchwały, podobnie jak miało to miejsce niedawno w przypadku uchwały w sprawie kredytów frankowych. Co prawda posiedzenie się odbyło i stwierdzono, że istnieją podstawy do podjęcia uchwały, a nawet poddano pod głosowanie projekt uchwały, jednak ostatecznie nie został on przyjęty. Dlatego też prace nad treścią ...
Sąd Najwyższy ponownie nie pojął ważnej uchwały, podobnie jak miało to miejsce niedawno w przypadku uchwały w sprawie kredytów frankowych. Co prawda posiedzenie się odbyło i stwierdzono, że istnieją podstawy do podjęcia uchwały, a nawet poddano pod głosowanie projekt uchwały, jednak ostatecznie nie został on przyjęty. Dlatego też prace nad treścią ...

Więcej informacji

Newsletter


Masz problem
z odszkodowaniem?

- Zobacz co możesz zrobić -

Szkody
w transporcie

- Odszkodowanie -

Zaproponuj
temat artykułu

Chętnie rozważymy Twoją propozycję

Akceptuję
Regulamin



Popularne posty

xaltum, odszkodowania

Jazda bez dowodu i OC, ale co zrobić w przypadku kolizji?

Zatrzymany dowód rejestracyjny

xaltum

Odszkodowanie, zadośćuczynienie i co jeszcze? Jakie roszczenia przysługują poszkodowan...